Advies 2024/006
27/03/2026
Vraagstelling
Kan een algemene vergadering van aandeelhouders nog rechtsgeldig besluiten indien het vereiste aanwezigheidsquorum bereikt is bij aanvang van de algemene vergadering maar niet langer bij stemming?
Toepasselijke wetsbepalingen
Art. 2:41 WVV:
“Bij gebrek aan andersluidende statutaire bepalingen, zijn de gewone regels van de beraadslagende vergaderingen toepasselijk op de colleges en vergaderingen waarin dit wetboek voorziet, tenzij het wetboek anders bepaalt.”
“De algemene vergadering heeft het recht om wijzigingen aan te brengen in de statuten.
De algemene vergadering kan over wijzigingen in de statuten alleen dan geldig beraadslagen en besluiten, wanneer de voorgestelde wijzigingen nauwkeurig zijn aangegeven in de oproeping en wanneer de aanwezige of vertegenwoordigde aandeelhouders ten minste de helft van het totaal aantal uitgegeven aandelen vertegenwoordigen.
Is de laatste voorwaarde niet nageleefd, dan is een tweede bijeenroeping nodig en de nieuwe vergadering beraadslaagt en besluit op geldige wijze, ongeacht het door de aanwezige of vertegenwoordigde aandeelhouders vertegenwoordigde aantal aandelen.
Een wijziging is alleen dan aangenomen, wanneer zij drie vierde van de uitgebrachte stemmen heeft verkregen, waarbij onthoudingen in de teller noch in de noemer worden meegerekend.”
“Indien wordt voorgesteld het voorwerp of de doelen van de vennootschap, zoals beschreven in de statuten, te wijzigen, verantwoordt het bestuursorgaan de voorgestelde wijziging omstandig in een verslag. Een kopie van dit verslag wordt aan de houders van aandelen, converteerbare obligaties, inschrijvingsrechten en met medewerking van de vennootschap uitgegeven certificaten ter beschikking gesteld overeenkomstig artikel 5:84.
Indien dit verslag ontbreekt, is het besluit van de algemene vergadering nietig.
De algemene vergadering kan over een wijziging van het voorwerp en van de doelen alleen dan geldig beraadslagen en besluiten, wanneer de aanwezige of vertegenwoordigde aandeelhouders ten minste de helft van het totaal aantal uitgegeven aandelen vertegenwoordigen.
Is de laatste voorwaarde niet nageleefd, dan is een tweede bijeenroeping nodig en de nieuwe vergadering beraadslaagt en besluit op geldige wijze, ongeacht het door de aanwezige of vertegenwoordigde aandeelhouders vertegenwoordigde aantal aandelen.
Een wijziging is alleen dan aangenomen wanneer zij ten minste vier vijfde van de uitgebrachte stemmen heeft gekregen, waarbij onthoudingen in de teller noch in de noemer worden meegerekend.”
“De algemene vergadering heeft het recht om wijzigingen aan te brengen in de statuten.
De algemene vergadering kan over wijzigingen in de statuten alleen dan geldig beraadslagen en besluiten, en behoudens andersluidende statutaire bepaling, wanneer de voorgestelde wijzigingen nauwkeurig zijn aangegeven in de oproeping en wanneer de aanwezige of vertegenwoordigde aandeelhouders ten minste de helft van het totaal uitgegeven aandelen vertegenwoordigen.
Is de laatste voorwaarde niet nageleefd, dan is behoudens een andersluidende statutaire bepaling een tweede bijeenroeping nodig en de nieuwe vergadering beraadslaagt en besluit op geldige wijze, ongeacht het door de aanwezige of vertegenwoordigde aandeelhouders vertegenwoordigde aantal aandelen. Behoudens een andersluidende statutaire bepaling, is een wijziging alleen dan aangenomen, wanneer zij drie vierde van de uitgebrachte stemmen heeft verkregen, waarbij onthoudingen in de teller noch in de noemer worden meegerekend.”
“Indien wordt voorgesteld het voorwerp, de doelen, de finaliteit of de waarden van de vennootschap, zoals beschreven in de statuten, te wijzigen, verantwoordt het bestuursorgaan de voorgestelde wijziging omstandig in een verslag. Een kopie van dit verslag wordt aan de aandeelhouders ter beschikking gesteld overeenkomstig artikel 6:70,§2.
Indien dit verslag ontbreekt, is de beslissing van de algemene vergadering nietig.
De algemene vergadering kan over een wijziging van het voorwerp, de doelen, de finaliteit en de waarden van de vennootschap alleen dan geldig beraadslagen en besluiten, en behoudens andersluidende statutaire bepaling, wanneer de aanwezige of vertegenwoordigde aandeelhouders ten minste de helft van het totaal aantal uitgegeven aandelen vertegenwoordigen.
Is de laatste voorwaarde niet nageleefd, dan is behoudens een andersluidende statutaire bepaling een tweede bijeenroeping nodig en de nieuwe vergadering beraadslaagt en besluit op geldige wijze, ongeacht het door de aanwezige of vertegenwoordigde aandeelhouders vertegenwoordigde aantal aandelen.
Behoudens een andersluidende statutaire bepaling, is een wijziging alleen dan aangenomen wanneer zij ten minste vier vijfde van de uitgebrachte stemmen heeft gekregen, waarbij onthoudingen in de teller noch in de noemer worden meegerekend.”
“De algemene vergadering heeft het recht om wijzigingen aan te brengen in de statuten.
De algemene vergadering kan over wijzigingen in de statuten alleen dan op geldige wijze beraadslagen en besluiten, wanneer de voorgestelde wijzigingen nauwkeurig zijn aangegeven in de oproeping en wanneer de aanwezige of vertegenwoordigde aandeelhouders ten minste de helft van het kapitaal vertegenwoordigen.
Is de laatste voorwaarde niet vervuld, dan is een tweede bijeenroeping nodig en de nieuwe vergadering beraadslaagt en besluit op geldige wijze, ongeacht het door de aanwezige of vertegenwoordigde aandeelhouders vertegenwoordigde deel van het kapitaal.
Een wijziging is alleen dan aangenomen, wanneer zij drie vierden van de uitgebrachte stemmen heeft verkregen, waarbij onthoudingen in de teller noch in de noemer worden meegerekend.”
“Indien wordt voorgesteld het voorwerp of de doelen van de vennootschap, zoals omschreven in de statuten te wijzigen, verantwoordt het bestuursorgaan de voorgestelde wijziging in een omstandig verslag dat in de agenda wordt vermeld.
Een kopie van dit verslag wordt aan de houders van aandelen, winstbewijzen, converteerbare obligaties, inschrijvingsrechten of met medewerking van de vennootschap uitgegeven certificaten ter beschikking gesteld overeenkomstig artikel 7:132.
Ontbreekt dit verslag, dan is het besluit van de algemene vergadering nietig.
De algemene vergadering kan over een wijziging van het voorwerp en de doelen van de vennootschap alleen dan geldig beraadslagen en besluiten, wanneer de aanwezigen niet alleen de helft van het kapitaal vertegenwoordigen, maar ook, in voorkomend geval, de helft van het totale aantal winstbewijzen.
Is deze voorwaarde niet vervuld, dan is een nieuwe bijeenroeping nodig, en de nieuwe vergadering beraadslaagt en besluit op geldige wijze zodra het kapitaal er is vertegenwoordigd.
Een wijziging is alleen dan aangenomen, wanneer zij ten minste vier vijfde van de uitgebrachte stemmen heeft verkregen, waarbij onthoudingen in de teller noch in de noemer worden meegerekend.
De winstbewijzen geven recht op één stem per effect, niettegenstaande andersluidende statutaire bepaling. In het geheel kunnen aan die effecten niet meer stemmen worden toegekend dan de helft van het aantal dat is toegekend aan de gezamenlijke aandelen; bij de stemming kunnen zij niet worden aangerekend voor meer dan twee derde van het aantal stemmen uitgebracht door de aandelen. Worden de aan de beperking onderworpen stemmen in verschillende zin uitgebracht, dan wordt de vermindering evenredig toegepast; gedeelten van stemmen worden verwaarloosd.”
Relevante rechtsleer
HELLEMANS F., De algemene vergadering, Biblo, Kalmthout, 2001, 659.
ROELAND S., ‘VADEMECUM – De digitale oprichtings- of wijzigingsakte en de elektronische algemene vergadering’, Notamus 2023/2, 45.
TART L., ‘De la nomination provisoire d’administrateurs dans les sociétés anonymes’, R.P.S. 1922, 251.
TILLEMAN B., Bestuur van vennootschappen, die Keure, Brugge, 2005, 513.
VAN GERVEN D., Handboek vennootschappen – Algemeen deel, Brussel, Larcier, 2020, 598.
VAN RYN J., Principes de droit commercial, Bruylant, Brussel, I, 1954, 444.
Kadering van de problematiek
In de rechtsleer bestaat discussie over hoe men dient om te gaan met de situatie waarin het aanwezigheidsquorum bereikt is bij aanvang van een algemene vergadering in de BV, CV of NV, maar dit aanwezigheidsquorum niet langer wordt bereikt bij de stemming of indien daar twijfel over zou bestaan.
Voor een algemene vergadering geldt geen aanwezigheidsquorum, tenzij de wet het anders vereist of de statuten het anders bepalen. Het WVV voorziet een aanwezigheidsquorum voor statutenwijzigingen in de BV, CV of NV (artikels 5:100 en 5:101 WVV (BV), artikels 6:85 en 6:86 WVV (CV), artikels 7:153 en 7:154 WVV (NV)). Dit aanwezigheidsquorum geldt niet voor een tweede algemene vergadering die wordt gehouden omdat op de eerste algemene vergadering het vereiste quorum niet was bereikt. De statuten van de BV, CV of NV kunnen enkel in een strenger aanwezigheidsquorum voorzien dan het aanwezigheidsquorum dat wordt opgelegd door de toepasselijke bepalingen van het WVV.
Bespreking
De aanwezigheidsquora voorzien door het WVV zijn van dwingend recht[1], maar het WVV verduidelijkt daarbij niet of dat het aanwezigheidsquorum daarbij enkel geldt bij aanvang van de algemene vergadering dan wel op een later tijdstip gedurende de algemene vergadering (en a fortiori bij beraadslaging en stemming).
Uit deze wetsbepalingen blijkt dat men enkel geldig kan beraadslagen en besluiten wanneer het voorgeschreven aanwezigheidsquorum is bereikt. Men dient hieruit af te leiden dat het WVV vereist dat het aanwezigheidsquorum dient te worden behaald bij de beraadslaging en bij het nemen van elke beslissing waarvoor de wet een aanwezigheidsquorum voorschrijft.
Hieruit vloeit voort dat elke statutaire bepaling die zou stellen dat men het quorum slechts enkel vaststelt aan het begin van de vergadering, een regel is die tegen een regel van dwingend recht ingaat indien deze ertoe leidt dat beraadslagingen plaatsvinden of besluiten worden genomen met een onvoldoende quorum. Het quorum moet bij aanvang van de algemene vergadering worden vastgesteld. Dat is een noodzakelijke, maar geen afdoende voorwaarde.
Het WVV schrijft geen procedure voor die dient te worden gevolgd wanneer bij de beraadslaging en het nemen van beslissingen het aanwezigheidsquorum niet langer wordt behaald (daar waar het quorum wel was bereikt bij aanvang van de algemene vergadering). Bij gebrek aan een uitdrukkelijke wettelijke regeling hieromtrent, en, behoudens andersluidende statutaire bepalingen[2], gelden overeenkomstig artikel 2:41 WVV de regels van de gewone beraadslagende vergaderingen, met name de regels die gelden voor de Kamer van Volksvertegenwoordigers[3]. Het Comité is van oordeel dat artikel 61 van het reglement van de Kamer van volksvertegenwoordigers in dit geval geen “gewone” regel vormt, die voldoende algemeen is voor beraadslagende vergaderingen, en dat een toepassing van deze specifieke regel op de Kamer van volksvertegenwoordigers in de context van de algemene vergadering van een vennootschap niet passend is.
De statuten kunnen ook aanvullend modaliteiten voorschrijven over hoe het quorum dient vastgesteld te worden of wat dient te gebeuren wanneer het vereiste aanwezigheidsquorum plots niet meer bij wordt behaald bij stemming over een agendapunt. De statuten enkel kunnen afwijken van de dwingende bepalingen als de statuten in strengere bepalingen voorzien. Zo kan men niet statutair voorzien dat het volstaat dat aan het aanwezigheidsquorum is voldaan bij aanvang van de (buitengewone) algemene vergadering.
Besluit[4]
Wanneer het WVV een aanwezigheidsquorum oplegt voor beslissingen van de algemene vergadering, zijn deze bepalingen van dwingend recht en hebben ze tot gevolg dat het quorum zowel bij de aanvang van de vergadering als bij de beraadslaging en de stemming over elk desbetreffend agendapunt moet worden gerespecteerd. Indien tijdens de algemene vergadering, door externe factoren (bijvoorbeeld door het vertrek van mensen uit de vergadering, het ontbreken van stemmen bij elektronische stemming,..)[5] twijfel ontstaat of het aanwezigheidsquorum is bereikt op het moment waarop een beslissing dient te worden genomen, moet in eerste plaats naar de statuten wordt gekeken of hieromtrent specifieke organisatorische regels worden voorgeschreven. Zo niet, is het aan het bureau van de algemene vergadering en het bestuursorgaan, elk binnen hun bevoegdheden, om passende maatregelen te nemen om ervoor te zorgen dat het quorum wordt bereikt op het moment van de beraadslaging en de stemming over elke agendapunt waarvoor de wet een quorum voorschrijft (bijvoorbeeld door de vergadering voor de gepaste termijn te schorsen of door de vergadering te beëindigen en een nieuwe (buitengewone) algemene vergadering te organiseren[6]).
[1] Art. 5:100 en 5:101 WVV (BV), art. 6:85 en 6:86 WVV (CV), art. 7:153 en 7:154 WVV (NV).
[2] VAN GERVEN D., Handboek vennootschappen – Algemeen deel, Brussel, Larcier, 2020, 599; HELLEMANS F., De algemene vergadering, Biblo, Kalmthout, 2001, 659; TART L., ‘De la nomination provisoire d’administrateurs dans les sociétés anonymes’, R.P.S. 1922, 251.
[3] Artikel 61 van het reglement van de Kamer van Volksvertegenwoordigers bepaalt dat geen besluit kan worden genomen indien de meerderheid van haar leden niet aanwezig is. Inzake het aanwezigheidsquorum verduidelijkt artikel 42 van het reglement van de Kamer van Volksvertegenwoordigers dat de voorzitter kennisneemt van de presentielijst op het voor de vergadering gestelde uur. Hij kan dan ofwel onmiddellijk de vergadering openen, ofwel de namen laten afroepen. Indien de voorzitter zou vaststellen dat het vereiste aantal leden niet aanwezig is, kan de voorzitter de vergadering voor ten hoogste zestig minuten verdagen. Maakt hij van dit recht geen gebruik of is het vereiste aantal leden na zestig minuten nog steeds niet aanwezig, dan stelt hij de volgende vergadering op één van de vier volgende werkdagen vast, tenzij de Kamer reeds tevoren een vergadering heeft belegd op een naderbij liggend tijdstip. In dit reglement geldt hetzelfde indien, in de loop der vergadering, uit een naamafroeping of een gelijkwaardige wijze van stemmen gebleken is dat het vereiste aantal leden niet meer aanwezig is. Hieruit volgt dat in de Kamer het aanwezigheidsquorum zowel bij aanvang van de vergadering alsook bij stemming geldt en dit om te vermijden dat een beperkt aantal parlementsleden de stemming naar hun hand zouden kunnen zetten.
[4] Dit advies heeft geen betrekking op de situatie waarin een aandeelhouder zich aanmeldt op een algemene vergadering die reeds van start is gegaan. Daarover zal een afzonderlijk advies worden uitgebracht.
[5] De agendapunten waarbij de vergadering wel nog in quorum was bij de stemming, zullen geldig zijn aangenomen.
[6] In dit geval zullen uiteraard de wettelijke en statutaire oproepingsformaliteiten gerespecteerd moeten worden.